Home Mẹ bầu Chăm sóc mẹ bầu sau sinh theo khoa học

Chăm sóc mẹ bầu sau sinh theo khoa học

Tác giả Tri Thức Tốt

(Trithuctot.com) – Sau khi bé chào đời, cơ thể người mẹ sau khi sinh con sức khỏe sẽ giảm sút rất nhiều. Giai đoạn này, cơ thể người phụ nữ bắt đầu khôi phục lại những gì đã thay đổi trong suốt thai kỳ và sinh nở. Do đó các mẹ hãy cố gắng nghỉ ngơi và thư giãn càng nhiều càng tốt.

Xem thêm: Phụ nữ sau sinh nên mặc đồ như thế nào?

Thời kì sau khi sinh gọi là “ở cữ”

Thời kì sau sinh chỉ thời gian sau khi thai nhi, nhau thai ra ngoài, cơ thể, cơ quan sinh dục và tâm lí của sản phụ từng bước điều chỉnh về trạng thái ban đầu, thông thường cần 6 – 8 tuần (42 – 56 ngày) chứ không phải 3 tháng 10 ngày như dân gian thường nói.

Những sai lầm thường gặp về chăm sóc sau khi sinh

Sau khi sinh ở trong nhà đóng chặt cửa

Không ít người cho rằng sản phụ bị “sốt hậu sản” là do “gió” gây ra. Thực ra, gió là một hiện tượng tự nhiên, đâu có tội gì. Vậy thì rốt cuộc là nguyên nhân gì khiến sản phụ bị sốt hậu sản?

Sốt hậu sản là một bệnh khá nghiêm trọng rất dễ mắc sau khi sinh. Đó là sau khi sinh, vi khuẩn xâm nhập vào cơ quan sinh dục gây viêm nhiễm. Đặc điểm là sốt nhẹ không quá 38°C.

Để ngăn ngừa xảy ra tình trạng này, người già thường đóng kín cửa, buông màn, quấn đầu quấn chân sản phụ. Thực ra, đây là cách làm hoàn toàn không có căn cứ khoa học. Nguyên nhân chủ yếu của sốt hậu sản là vì vi khuẩn gây bệnh ẩn náu trong cơ quan sinh dục, do sản phụ không chú ý vệ sinh sau sinh hoặc lúc lâm bồn không được khử trùng triệt để gây nên.

Vì thế, nếu đóng kín cửa trong thời gian dài, không khí trong phòng không lưu thông, vẩn đục, ẩm thấp đều có thể khiến vi khuẩn sinh sôi, hơn nữa hít phải bụi bẩn trong không khí hoặc vi khuẩn gây bệnh còn có thể khiến sản phụ và thai nhi mắc bệnh đường hô hấp. Nếu là mùa hè nóng bức, còn có khả năng bị say nắng. Vì thế sau khi sinh phải giữ không khí thông thoáng, mở cửa cho thoáng gió.

Nằm bất động trong thời gian dài

Không ít người cho rằng sản phụ hao tốn rất nhiều khí huyết khi sinh, cơ thể suy nhược, đặc biệt là sản phụ khó sinh, sinh mổ thì càng cần phải tĩnh dưỡng. Thế là để sản phụ nằm bất động trong thời gian dài, thức ăn mang lên tận giường, rửa mặt, lau người đều không phải động tay. Trên thực tế, cách làm này lại lợi ít hại nhiều.

Sau khi sinh, các cơ ở đáy khoang chậu của sản phụ cần phải được rèn luyện kịp thời để phục hồi lực đàn hồi và sức lực thì mới có thể khiến tử cung không bị sa xuống, trực tràng không lồi ra quá mức. Hơn nữa sau khi sinh, xuống giường vận động thích hợp có lợi cho việc tống nhanh sản dịch ra ngoài, còn có thể kích thích tuần hoàn máu, giúp nhanh chóng phục hồi sức khỏe.

Thông thường, những sản phụ sinh tự nhiên 48 tiếng sau sinh là có thể xuống giường hoạt động, sản phụ sinh mổ cần nhiều thời gian hơn một chút.

Không được gội đầu, tắm rửa

Dân gian cho rằng sản phụ không được gội đầu, tắm rửa. Như thế có thể ngăn ngừa tà khí xâm nhập. Điều này không đúng. Một mặt sản phụ sau khi sinh, do nhau thai được lấy ra, dung lượng máu phải hồi phục trạng thái bình thường; thêm vào đó thời kì mang thai, nước ứ đọng trong cơ thể, lúc này các hệ thống bài tiết như tuyến mồ hôi sẽ hoạt động mạnh, cơ thể sẽ tiết nhiều mồ hôi. Nếu trong mùa hè mà mấy ngày không tắm, không gội đầu sẽ bốc mùi hôi khó chịu. Mặt khác, nếu không giữ vệ sinh cơ thể thì rất có thể sẽ lây nhiễm vi khuẩn gây bệnh, khiến vi khuẩn sinh sôi, gây sốt hậu sản.

Vì thế thai phụ nên tắm gội, giữ vệ sinh cơ thể, khi tắm nên tắm vòi hoa sen, gội đầu chú ý không để bị lạnh.

Kiêng ăn sau sinh

Rất nhiều nơi ở có truyền thống bắt sản phụ kiêng ăn, sau khi sinh chỉ có thể ăn một vài món ăn đơn điệu như trứng gà hoặc cháo, những thức khác tuyệt đối không được động vào. Trên thực tế, sản phụ cần nhiều dinh dưỡng để bồi bổ sức khỏe, đảm bảo tiết sữa. Vì thế, sản phụ không nên chỉ ăn thức ăn đơn điệu, nên ăn uống đa dạng, ăn ít nhưng nhiều bữa để đảm bảo đủ dinh dưỡng và đủ sữa cho con bú.

Ăn uống thanh đạm sau sinh

Vì những thực phẩm chua cay, vị nồng sau sinh dễ khiến sản phụ nóng trong (nhiệt miệng, táo bón, trĩ…), sau khi mẹ bị nóng trong thì sữa đi vào cơ thể con cũng khiến con bị nóng trong, biểu hiện là đi phân khô, phân vàng, nhiệt miệng, đau rát khi bú… Nếu không kịp thời chữa trị rất dễ gây bệnh về đường hô hấp, sức đề kháng giảm sút. Vì thế bà bầu không nên ăn thức ăn kích thích như tỏi, ớt, hạt tiêu, hồi hương, rượu… Tuy nhiên, không phải ăn càng nhạt càng tốt. Nếu ăn uống quá thanh đạm, ảnh hưởng tới cảm giác thèm ăn, chất dinh dưỡng hấp thu không đủ, sẽ gây thiếu dinh dưỡng. Hơn nữa nếu thức ăn chứa quá ít muối sẽ khiến cơ thể thiếu nước và muối natri, khiến toàn thân mệt mỏi, không tập trung chú ý… Vì thế, bà bầu không nên ăn uống quá thanh đạm.

Không đánh răng sau sinh

Nhiều người cho rằng sản phụ không được đánh răng sau khi sinh. Thực ra, sản phụ càng nên chú ý vệ sinh khoang miệng hơn người bình thường.

Vì cần bổ sung rất nhiều dinh dưỡng, ăn càng nhiều thì bã thức ăn tồn lại trong khoang miệng cũng tăng lên, rất dễ gây lên men, xuất hiện hôi miệng, viêm nhiễm khoang miệng, hơn nữa nếu sản phụ bị viêm lợi trong thời kì mang thai thì sau sinh còn khiến viêm lợi nghiêm trọng hơn. Vì thế sản phụ nên đánh răng, hơn nữa tốt nhất đánh răng vào buổi sáng tối và phải súc miệng sau khi ăn.

Vội vàng giảm béo sau khi sinh

Một số sản phụ vì nóng lòng muốn lấy lại vóc dáng, mới sinh chưa được 2 tuần đã bắt đầu tiến hành kế hoạch giảm béo như nhịn ăn, rèn luyện sức khỏe. Thực ra, làm như vậy không có lợi cho bản thân và con.

Sau khi sinh, rất nhiều thành phần dinh dưỡng bị trôi đi cùng với sự chào đời của con yêu, chất dinh dưỡng tích trữ trong cơ thể sản phụ thật sự rất ít. Nếu nhịn ăn sẽ gây thiếu dinh dưỡng, đồng thời không có lợi cho việc tiết sữa.

Sau khi sinh, vết rạch vẫn chưa hoàn toàn bình phục. Nếu lúc này vận động với cường độ mạnh, rất dễ khiến vùng đáy chậu bị nứt, hơn nữa khi vận động sẽ tiết ra rất nhiều mồ hôi, chất tiết sẽ làm ô nhiễm vết thương, rất dễ gây viêm nhiễm. Vì thế sau khi sinh không nên giảm béo quá sớm.

Chế độ nghỉ ngơi của chăm sóc mẹ sau sinh

Sau sinh, mẹ nên dành phần lớn thời gian để nghỉ ngơi và chăm sóc đặc biệt để phục hồi sức khỏe. Mẹ bé cần được ngủ nhiều cho lại sức và nên nằm ngửa duỗi thẳng chân để sản dịch được tống ra ngoài dễ dàng hơn. Sau 6 giờ mẹ nên ngồi dậy đi lại nhẹ nhàng để tránh ứ sản dịch, nếu vẫn còn mệt mẹ nên nhờ người thân đỡ khi di chuyển.

Giấc ngủ cũng khá quan trọng với giai đoạn chăm sóc mẹ sau sinh, càng nghỉ ngơi nhiều càng tốt. Việc ngủ đủ giấc và ngủ sâu giúp các bà mẹ tái tạo năng lượng, sản xuất sữa tốt hơn và tránh được bệnh: stress, trầm cảm sau sinh. Mặt khác, các bà mẹ cần phải cẩn thận hơn trong chăm sóc cơ thể, sinh hoạt và chọn thực phẩm để mau hồi phục sức lực. Đặc biệt là với những sản phụ sinh mổ thường hồi phục chậm hơn so với sản phụ sinh thường.

Ngoài ra, vấn đề sa tử cung cũng khiến các mẹ lo lắng, đặc biệt là với những mẹ sinh thường có nguy cơ gặp phải các vấn đề này cao hơn sinh mổ. Bệnh này khiến mẹ đi tiểu nhiều lần, giảm ham muốn tình dục và khiến sinh hoạt hằng ngày gặp nhiều khó khăn. Để phòng tránh bệnh sa tử cung thường gặp ở phụ nữ sau sinh, sản phụ không được làm việc nặng, không ngồi quá lâu và dành nhiều thời gian để nghỉ ngơi, thư giãn. Đặc biệt, việc cho con bú sớm – sau sinh 24 tiếng sẽ giúp tử cung hồi phục tốt, tránh được bệnh sa tử cung, giảm nguy cơ băng huyết sau sinh.

Sau khi vết thương đã lành và ổn định, các mẹ nên vận động nhẹ nhàng, massage thư giãn, xoa bóp tay chân, với liều lượng thích hợp. Điều này vừa để đẩy hết sản dịch ra ngoài và giúp khí huyết lưu thông, giúp ăn ngủ tốt hơn.

Chế độ dinh dưỡng cho mẹ sau sinh

Sau sinh mẹ thường bị mất nhiều máu do đó một chế độ ăn hợp lý và có dinh dưỡng là yếu tố quan trọng đối với mẹ bé. Nếu sinh thường, hãy ăn những loại hức ăn kích thích ra sữa để đủ nguồn sữa cho con bú. Nếu sinh mổ mẹ chỉ nên ăn và uống những thức ăn dạng lỏng trong 6 giờ đầu. Không nên kiêng khem quá nhiều thức ăn như quan niệm xưa, hãy ăn uống đủ nhóm chất để con có thể hấp thụ dinh dưỡng đầy đủ nhất. Nên chọn loại thức ăn có nhiều dinh dưỡng mà lại dễ tiêu hoá như: Canh trứng gà, cháo nhuyễn, rau xanh, các loại thịt đỏ… không nên ăn mặn, tránh các gia vị có mùi nồng cay có thể ảnh hưởng đến mùi vị của sữa mẹ khiến trẻ không bú như hành, tỏi, tiêu, ớt…

Những thực phẩm cần được bổ sung trong giai đoạn này là:

– Các loại hoa quả tươi và rau xanh để đảm bảo lượng chất xơ, vitamin, khoáng chất

– Canxi từ sữa, bơ, đậu phụ, cá mòi, … để hỗ trợ phát triển xương và răng cho bé

– Protein từ thịt gà, trứng, thịt nạc và các loại đậu

– Chất bột đường: cơm, bún, bánh mì, khoai lang, khoai tây…

Tuy nhiên cần ăn kiêng và tránh những thực phẩm không tốt trong giai đoạn cho con bú:

– Tránh xa thuốc lá và tránh uống rượu: khiến sữa mẹ về ít hơn, trẻ cai sữa sớm và tinh thần không ổn định. Những thực phẩm này cũng rất có hại và khiến mẹ chậm quá trình phục hồi sức khỏe sau sinh hơn.

– Thận trọng với thực phẩm có thể gây khó tiêu: các thức ăn dễ ôi thiu và có thể gây ngộ độc (thịt, trứng, hải sản sống). Nên lưu ý các loại thức ăn có thể khiến con bạn phản ứng lại khó tiêu (hành, cải bắp, trứng cá, trứng tôm, gia vị cay) nếu chúng gây phản ứng.

– Hạn chế uống cà phê hoặc trà: khiến mẹ khó ngủ hơn, không tốt cho việc nghỉ ngơi, thư giãn mà chỉ nên uống cà phê với một lượng rất nhỏ mỗi ngày.

– Không nên chủ động ăn kiêng trong giai đoạn này vì người mẹ sẽ cần nhiều calo hơn bình thường để duy trì mức năng lượng tiêu chuẩn và tạo thêm nhiều sữa cho con. Nếu muốn giảm cân, chỉ cần có chế độ chăm sóc mẹ sau sinh dinh dưỡng cân bằng và tập thể dụng đều đặn mỗi ngày. Đồng thời, giảm bớt lượng đường và ngưng uống các chất có cồn.

Có thể bạn thích!